Ejder Meyvesi (Dragon Fruit)

ejder-meyvesi
ejder-meyvesi

Fantastik görünümü nedeniyle Ejder Meyvesi, adıyla nam salan bu tatlı meyve tropikal iklim kuşağında yer alan Karayipler, Havai, Tayvan, Vietnam, Malezya, Avusturalya gibi sıcakkanlı insanların memleketlerinde  yetiştirilmektedir.  Ejder Meyvesi özel meyvelerden biridir. Çok güzel ve taze olan tadına ek olarak, bu meyvenin vücudumuza iyi etkileri ve yararları vardır. Bu meyve Meksika’dan 1870’lerde süs bitkisi olarak Vietnam’a getirilir.

Ancak; son yıllarda küresel iklim değişiklikleri ve artan sıcaklıklar nedeniyle güzel ülkemizin Sıcak denizlere hakim Akdeniz kıyılarımızda bu ateşten meyveyi sıkça görmeye başladık.

Ejder meyvesi hızlı büyüyen, çok yıllık, kaktüs türü olup, gövdesi üç, dört ve beş kenarlı olabilir. Sürgünler yeşil ve etli olup, ticari amaç için üretilenler tek gövdeli olarak büyütülmekte ve gövde 1 metre olduğunda tepesi kesilerek aşağı doğru dallanması sağlanır. Genellikle eklemli ve çok dallı gövdelere sahiptir. Meyvenin gövdesi  üzerinde de yardımcı kökler gelişir bu sayede tırmanarak büyümeyi sever.

Pitaya çiçekleri tek ağaçta kendi kendine uyuşmazlık gösterebilirler, başka ağaçtan yapay tozlaşma gerektirir. Fazla gösterişli çiçekleri, beyaz veya pembe renklerde, 35 cm kadar oldukça iri (36 cm uzunluk ve 23 cm derinlikte),  güzel kokulu olup çan şeklindedir. 
Pek çok Pitaya çeşidinin kendine uyuşmazlık olduğu bilinmektedir. Ticari meyve üretimi yapılan sahalarda verimliliği arttırmak için, farklı türlerde ekim yapılır. Piyasa değeri olan türler Hylocereus undatus ve Hylocereus polyrhizus’dur. Farklı türlere ait çeşitlerin olduğu bahçelerde, meyveye durma ve büyüklük atrmaktadır.  Çiçekler, gece açtığından arılar tozlamaz; bundan dolayı pitaya çiçekleri için güve ve yarasalar iyi polen taşıyıcılarıdır. Her tür birbiriyle tozlanabilmektedir.

Ejder Meyvesi eşsiz görünümde parlak renklidir. Bir meyvenin ağırlığı 150 gram ile 800 gram arasındadır. Meyve kabuk rengi kırmızı ya da sarı, meyve içi rengi ise beyaz, kırmızı ya da eflatun renklerde olabilmektedir. Tohumları yumuşak, siyah, küçük, meyve etinin içinde gömülü olarak fazlaca bulunur.
Pitaya çeşit dinamiği açısından oldukça avantajlı bir tür olmasına rağmen, American Beauty, Bloody Mary, Cosmic Charlie, Physical Graffiti, Vietnam Jaina ve Yellow Dragon en önemli ticari çeşitler arasında yer almaktadır. Ülkemizde ise ejder meyvesi tescil işlemleri Gazipaşa adına yapılmıştır.

Ejder Meyvesi Yetiştirme 

Pitaya, çoğunlukla don tehlikesinin olmadığı tropik ve subtropik iklimlerde iyi gelişme göstermektedir. Bitki gelişimi için en uygun sıcaklık değerleri ise 20-32°C‘dir. Yetiştiricilikte,  sıcaklık 38°C’yi geçmemesi ve 0°C’nin altına düşmemesi gerekir. Sıcaklığın kısa süreli  -2°C’ye kadar düşmesine dayanabilmektedir.  Yıllık yağış isteği 500-2000 mm arasında değişmektedir. Pitaya meyvesi soğuğu ve aşırı suyu sevmez; çok yağmur alan ve kışı uzun iklimlerde yetiştirilemez.

Ülkemizde Akdeniz Bölgesinin iklim yapısı pitaya yetiştirmeye uygundur. Özellikle Mersin ve Antalya şehirlerinin iklimi nedeniyle doğru ekimde her biri 700 gramı aşan meyveler elde edilebilir, ki bu ağırlık pitayanın ana vatanı Tayland’da dahi çok zor ulaşılan bir hedeftir. Pitaya meyvesi, dikenli incir ailesinin en besleyici ve en pahalı satışı yapılan meyvesidir. En önemli özelliği havadaki nemle beslenebilmesidir. Suya, gübreye ve kimyasal katkılara – ilaçlara ihtiyaç duymaz. 


Yüksek rakımlı veya düşük nemli bazı bölgelerde güneş yanığından dolayı ciddi gövde hasarlarının meydana geldiği belirtilmektedir. Dikimden sonraki ilk 3 veya 4 ay süresince yaklaşık % 30 gölgeleme önerilmektedir. Fakat aşırı gölge, düşük verim ve kalitesiz meyve meydana getirebilir. Tür ve çeşide göre değişmekle beraber tuza karşı orta ve yüksek toleranslı olarak dayanım gösterirler.

Gazipaşa Ejder Meyvesi

Kaliteli pitaya kaliteli tohumlardan elde edilir. Ejder meyvesinin tohumları yalnızca filizlenme döneminde kadar su ister, sonrasında bitki havadaki nem ve topraktaki kökleriyle ihtiyacı olan neme ulaşır. Bu nedenle ekim yapılacak toprak aşırı nemli yapıda olmamalıdır ve su kaynağından uzak olmalıdır. Tohumların fide haline gelmesi için en doğru yöntem, küçük kaplarda filizlendirip toprağa yerleştirmektir ancak direkt tohum halinde de ekim yapılabilir. Tohumdan üretimi 5-7 yıl gibi uzun bir süre aldığından dolayı hastalıklara ve genetik değişkenliklere açıktır; bu nedenle fidan halinden üretiminin yapılması tavsiye edilir. Bu nedenle, ticari bahçe tesisinde vejetatif çoğaltma metotları tercih edilmektedir. Vejetatif çoğaltma metotları içerisinde en yaygın olanı çeliklemedir. Genellikle 15 -45 cm olan bütün gövde parçaları kullanılmaktadır. Çelikler alındıktan sonra bir hafta kuru ve gölgeli bir yerde bekletilir ve sonrasında dikilir.

Maksimum verim elde etmek için iki aşamada budama yapılmalıdır. Birinci aşamada, ana gövde hereğin en üst noktasına gelene kadar ana gövdeden çıkacak tüm yan dallar alınmalıdır. İkinci aşamada ise bitki hereğin tepesine ulaştıktan sonra dallanmayı teşvik için tepesi kesilmektedir. Pitayalar hızlı ve kuvvetli gelişim gösterirler. Bu yüzden budama yapılmazsa gövdeye ışık tesiri azalacak, hasat zorlaşacak, hastalık ve zararlılara uygun ortam hazırlanmış olacaktır. Yoğun, havasız bölgelerdeki dalların budanması bitki sağlığı için önerilmektedir. Pitaya yılda 3 kerebudanabilir.

Kaktüs ailesinin bir üyesi olmasına rağmen, tipik bir kaktüsten daha yüksek suya ihtiyaç duymaktadır. Soğuk dönemde bitki başına haftada 2 litre, sıcak dönemde ise 5 litre su verilmesi önerilmektedir Sulamanın az miktarda ve sık aralıklarla yapılmasının daha etkili olduğu bildirilmiştir. Çiçeklenme döneminde aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Bununla birlikte meyve tutumundan sonra sulamaya dikkat edilmelidir.

Pitayada, yaprak biti, unlu bit ve salyangoz zararı ile karşılaşılabilmektedir. Gövde çürüklüğüne sebep olan Xanthomonas compestris ve antraknoz hastalıklar arasında gösterilmektedir.

Pitaya kumlu-tınlı, iyi drenajlı, pH 5.5-6.5 topraklarda yetiştirilebilir Yetiştiricilikte, toprak nemini korumak ve yabancı ot problemlerini azaltmak için malçlama yapılmaktadır. Malç materyali olarak, siyah plastik, talaş vb. kullanılmaktadır.

Pitaya bitkisi kaktüs haline geldiğinde bitki iskeleti güçsüz olduğu için terbiye sistememi ile eğilmemesi sağlanır. 1,5-2 m yüksekliğinde direkler kullanılarak bitkiler bu direkler üzerine çekilen demir, tahta vb. materyaller üzerinden taçlandırılmaktadır. Bu sistem, bitkilerin ağırlıklarının desteklenmesine ve meyvelerin daha kolay hasat edilebilmesine olanak sağlamaktadır Bazı türleri bodur gövdelidir, bu türler için asmaya gerek yoktur. Tohum 40-50 günde kaktüse dönüşür, bitki çiçek açtığında ise 40-50 gün içinde meyve alınır. Pitaya düzgün ekim ve hasat yöntemleriyle tek bitkiden yılda 5 ve hatta 6’ya kadar meyve hasadı verebilir. Ancak hasat miktarı iklim koşullarına göre de değişmektedir. Tropiklerde 3 veya 4 yıllık bitkilerin verimi 100 kg’a kadar ulaşabilmektedir. Bir pitaya bitkisinin ekonomik ömrü yaklaşık 20 yıldır.

Ejder Meyvesi Satış

Dikenli pitayaların hasadı, dikensizlere göre daha zordur. Dikenli pitayanın hasadı sırasında deri eldivenler ve uzun kollu gömleklerin giyilmesi önerilir. H. undatus için olgunlaşma dönemi genellikle haziran ayından kasım ayına doğru devam eder. Tam çiçeklenmeden 40-50 gün sonra meyve verir yılda 5-6 kez meyve verir. Pitaya meyve bitki üzerinde tam olgunluğa ulaşabilmektedir. Ağaca zarar vermeden, iyi renklenmiş ve olgunlaşan meyveler hasat edilmelidir.

Türkiye’de meyve başına 14 lira ile 30 lira arasında fiyatlarla satılabilir. Alıcılarla direkt temasa geçmek istemeyenler için hal en uygunudur. Ancak otel, eğlence merkezi, büyük ve zincir alışveriş merkezlerinin satın alma departmanları ile görüşülürse meyveler çok daha yüksek fiyata satılabilir. Pitaya ülkemizde çok az üretildiği için satışında sıkıntı yaşanmamaktadır, kısa sürede meyveler satılıp tüketilmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir